Ubytek Przegrody Międzyprzedsionkowej (ASD)

Typy ASD (ubytków przegrody międzyprzedsionkowej)

Wyróżnia się 4 główne typy ubytków przegrody międzyprzedsionkowej:

💚 Ubytek typu otworu pierwotnego (ostium primum atrial septal defect – ASDI): Kanał przedsionkowo-komorowy.

💚 Ubytek typu otworu wtórnego (ostium secundum atrial septal defect – ASDII): Najczęstsza postać ubytków, spowodowana brakiem fragmentu przegrody pierwotnej. Zlokalizowany jest w dole owalnym.

💚 Ubytek typu zatoki żylnej (sinus venosus atrial septal defect – ASD-sv): Defekt pozostałości embrionalnej zatoki żylnej. Lokalizuje się w tylnej części przegrody międzyprzedsionkowej. Wada prawie zawsze wiąże się z nieprawidłowym spływem krwi z prawych żył płucnych.

💚 Ubytek typu zatoki wieńcowej (coronary sinus atrial septal defect – ASD-cs): Powstaje w wyniku zaburzenia rozwoju lewego rogu zatoki żylnej; znajduje się w części przegrody międzyprzedsionkowej, stanowiącej granicę pomiędzy zatoką wieńcową a lewym przedsionkiem. Często towarzyszy mu lewostronna żyła główna górna.

Niezwykle rzadko obserwuje się postać zwaną wspólnym przedsionkiem, w której stwierdza się brak przegrody pierwotnej i wtórnej.

Ubytek przegrody międzyprzedsionkowej rzadko daje objawy kliniczne we wczesnym dzieciństwie. U młodszych dzieci, jako jedyne objawy mogą występować częste zakażenia układu oddechowego oraz duszność w trakcie wysiłku fizycznego. Warto wiedzieć, że objawy ASD (wady serca) mogą manifestować się bardzo subtelnie – dziecko może być po prostu mniej aktywne niż rówieśnicy, szybciej się męczyć podczas zabawy lub częściej chorować. Rodzice powinni zwracać uwagę na te pozornie niegroźne sygnały, ponieważ wczesne rozpoznanie znacząco wpływa na rokowanie.

U dzieci starszych w okresie dorastania niekiedy rozwijają się objawy prawokomorowej niewydolności krążenia i zaburzeń rytmu. Do typowych objawów należą wówczas:

❤️ Duszność wysiłkowa.

❤️ Zaburzenia rytmu serca.

❤️ Uczucie napadów kołatania serca.

❤️ Podwyższone ciśnienie w żyłach szyjnych.

❤️ Osłabienie i ciągłe bądź szybko następujące uczucie zmęczenia.

❤️ Częste i nawracające infekcje górnych dróg oddechowych.

❤️ Nadciśnienie płucne.

❤️ Szmery serca.

❤️ Dość delikatna budowa ciała.

❤️ Tętnienie żył szyjnych i prawej komory u dzieci z uwypukleniem klatki piersiowej.

Objawy niewydolności prawokomorowej, czyli najczęściej:

❤️ częste oddawanie moczu głównie w nocy,

❤️ naprzemiennie wzdęcia i biegunki,

❤️ obrzęki nóg,

❤️ obrzęki brzucha,

❤️ poszerzenie żył szyjnych (trzepotanie i migotanie przedsionków).

Rozpoznanie PDA przeważnie opiera się na badaniu fizykalnym, w którym lekarz osłuchuje serce dziecka. Charakterystyczny szmer „maszynowy” może sugerować obecność PDA. Potwierdzenie diagnozy wymaga wykonania dodatkowych badań, takich jak:

💚 Echokardiografia (echo serca) i USG serca: Oba badania polegają na obrazowaniu struktur serca oraz dużych naczyń krwionośnych (jak aorta czy tętnica płucna) za pomocą ultradźwięków. Pozwalają na dokładną ocenę budowy i pracy serca oraz przepływu krwi przez naczynia.

💚 USG serca: To badanie ultrasonograficzne pozwala na dokładną ocenę budowy i pracy serca oraz przepływu krwi przez naczynia.

💚 RTG klatki piersiowej: Może wykazać na nieprawidłowości w budowie serca i zmiany w płucach.

💚 EKG: Badanie elektrokardiograficzne ocenia pracę serca i może wykryć nieprawidłowości rytmu.

Ubytek w przegrodzie międzyprzedsionkowej stanowi wskazanie do leczenia chirurgicznego, podejmowanego zwykle w wieku przedszkolnym. Leczenie serca przy ASD to aktualnie kilka skutecznych metod, które dobierane są indywidualnie do każdego pacjenta. Decyzja o wyborze konkretnej metody zależy od wielkości i lokalizacji ubytku, wieku dziecka oraz jego ogólnego stanu zdrowia. Rodzice powinni wiedzieć, że dzięki postępom w kardiologii i kardiochirurgii dziecięcej rokowania dla dzieci z ASD są bardzo dobre. Ubytki międzyprzedsionkowe typu otwór wtórny zszywa się najczęściej niewchłanialnym szwem ciągłym. Jeżeli ubytek jest rozległy lub stwierdza się mnogie ubytki przegrody międzyprzedsionkowej, do zamknięcia wykorzystuje się łatę z osierdzia dziecka lub z tworzywa sztucznego.

W przypadku niewielkich ubytków typu otworu wtórnego możliwe jest ich zamknięcie za pomocą „korków” wprowadzanych przezskórnie podczas zabiegu interwencyjnego. Do zamykania interwencyjnego kwalifikują się ubytki z rąbkami przegrody, które umożliwiają zaczepienie zapinki. Dziecko powinno mieć powyżej 10 kilogramów masy ciała. Ubytki zamyka się najczęściej zapinką Amplatza (Amplatzer Septal Occluder – ASO). Zabieg wykonywany jest pod kontrolą promieniowania rentgenowskiego i wymaga podawania kontrastu (płynu widocznego w promieniach rentgena). Pozycjonowanie okludera odbywa się pod kontrolą echokardiografii. Taki zabieg jest zdecydowanie mniej obciążający niż operacja, wymaga krótszego pobytu w szpitalu i nie pozostawia blizn, odbywa się w znieczuleniu ogólnym.

Nieleczona wada może się stać przyczyną występujących w wieku dorosłym zatorów, powiększenia i przerostu prawego przedsionka oraz prawej komory, a także przedsionkowych zaburzeń rytmu. Nieodwracalne nadciśnienie płucne występuje niezwykle rzadko. Zamykanie ubytków w przedniej części przegrody międzyprzedsionkowej wiąże się z niebezpieczeństwem uszkodzenia węzła przedsionkowo-komorowego. Pooperacyjne zaburzenia przewodzenia należą jednak do rzadkości. Śmiertelność okołooperacyjna jest znikoma.